از قیچک تا شورانگیز

سعید، مسعود و محمد محمدی از سازندگان شناخته شده سازهای زهی در ایران هستند که فعالیت های خود را از سال ١٣٧٠ در اصفهان آغاز کرده اند.

برادران محمدی علاوه بر ساخت سازهای زهی همچون تار، سه تار، کمانچه، تنبور، رباب، قیچک، بربط و عود  به ساخت سازهای جدیدی چون شورانگیز که در سال های اخیر حسین علیزاده بارها در کنسرت های خود استفاده کرده است، اشتغال دارند.

به سبب تحصیل در هنرستان صنعتی، برادران محمدی کلیه  کارهای مربوط به ساخت سازها از قالب سازی و ساخت مدل تا طراحی دستگاه ها و حتی طراحی نقوش روی ساز و تزئینات خاص آن  را خودشان و بدون استفاده از هنرمندان و صنعتگران دیگر انجام می دهند.

برادران محمدی موفقیت خود را بیش از هرچیز مدیون آموزش ها و راهنمائی های ابراهیم قنبری مهر، از استادان برجسته ساز سازی در ایران معاصر، می دانند. به گفته سعید محمدی، آنها پس ازآشنایی با (استاد خود) ابراهیم قنبری مهر در سال ١٣٧٨ توانسته اند اطلاعات جامعی از ساخت سازهای ایرانی کسب کنند و در زمینه ساخت ساز بکار گیرند و این آشنایی مهم ترین تحول در تاریخ ساز سازی آنها بوده است.

ساز شورانگیز نیز سال ها پیش برای اولین بار به پیشنهاد استاد علی تجویدی و توسط ابراهیم قنبری مهر ساخته شده بود.

برداران محمدی باور دارند که به موازات پویایی موسیقی سنتی ، ساخت ساز نیز باید متحول شود و امکانات جدید صوتی در اختیار آهنگسازان و نوازندگان قرار گیرد.

آنها می گویند که تغییر لازمه زندگی و جزو هنر است. ایستایی در ساخت ساز تاثیر خوبی بر موسیقی ایرانی نخواهد گذاشت و آواهای موسیقی که مورد علاقه شنونده امروزی است، با نوع صدایی که در گذشته وجود داشته، فرق می کند، پس صدا دهندگی ساز نیز باید متفاوت باشد.

به نظر آنها نوازندگان و سازندگان سازهای موسیقی باید پذيراى تغییرات سازنده و منطقی باشند.  با این وجود برادارن محمدی کلیه ابداعات و نوآوری های انجام شده در طراحی سازها را به منظور نوازندگی آسان تر، تنوع صدایی بهتر، رفع ایرادات تکنیکی و عمر مفید بیشتر ساز می دانند و همواره به نوع سونوریته سنتی، که موسیقی ایرانی بر آن شکل گرفته، پايبند بوده اند.

از دیگر فعالیت های منحصر به فرد برادران محمدی، کاربرد تکنیک های زیبا در تزیین ساز است که از آن جمله می توان به صنعت ظریفه "مهرکاری" اشاره کرد.  مهرکاری تلفیق چوب های رنگی و فلز برنج است که جهت تزئین ساز بکار گرفته می شود. این فن نیز برای اولین بار توسط ابراهیم قنبری مهر ابداع  شده و نام این تکنیک-مهرکاری- درواقع اشاره به پسوند نام این هنرمند است.

تخصص و شهرت ابراهیم قنبری مهر در دنیا به علت ساخت ويولن است اما او بعد از گذارندن دوره ای در کارگاه " اتی ین وات لو" در فرانسه و مراجعت به ایران کلیه سازهای ایرانی را مورد بازبینی قرار داد و  به رفع ایرادهاى تکنیکی آنهاپرداخت.

ابراهیم قنبری مهر به گفته  بسیاری پایه گذار ساز سازی نوین ایران است.

برادران محمدی نبود استانداردهای معین و مشخص و عدم اتقاق نظر بین نوازندگان در مورد نوع صدا را از بزرگترین مشکلات ساز سازی در ایران امروز می دانند. به عقیده آنها باید مرجعی وجود داشته باشد که ساز خوب از ساز بد را متمایز سازد و مردم موسیقی خوب و ساز خوب را بشناسند.

کارگاه ساز سازی برداران محمدی که در دل شهر اصفهان قرار دارد میعادگاه بسیاری از هنرمندان بزرگ و بنام موسیقی ایرانی است که ابزار کار خود را در آن محل تهیه می کنند.

این سه هنرمند نیز با کار ممتد و پیگیرانه خود که گاهی روزهای بلند کاری را برای آنان به دنبال دارد امیدوارند در تاریخ پر فراز و نشیب موسیقی و ساز سازی ایران سهمی داشته باشند.

در گزارش مصورى که در اين صفحه مى بينيد سعید محمدی از اندیشه ها و طرز کار خودشان صحبت می کند.

از آرشیو مجله هنر موسیقی که تعدادی از عکس های این مجموعه را در اختیار ما قرار داده اند سپاسگزارى مى کنيم.

منبع: جدید آنلاین